Τα σύμβολα αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο της εβραϊκής ταυτότητας, λειτουργώντας ως γέφυρες μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος, του ιερού και του καθημερινού. Μέσα από αυτά, εκφράζονται οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι ιστορικές εμπειρίες και οι πολιτιστικές αξίες που έχουν διαμορφώσει τον εβραϊκό λαό ανά τους αιώνες. Στην ενότητα αυτή, θα εξερευνήσουμε τα κύρια σύμβολα που έχουν καθιερωθεί ως αναγνωρίσιμα σημεία αναφοράς της εβραϊκής πίστης και πολιτισμού, αναλύοντας τη σημασία και τον ρόλο τους στην ενίσχυση της συλλογικής ταυτότητας και μνήμης.

Η επτάφωτος λυχνία ή μενορά ήταν φωτιστικό σκεύος με επτά λυχνάρια, που έκαιγε στον Ναό του Σολομώντα. Με τον καιρό έγινε σύμβολο των Ισραηλιτών και της εβραϊκής θρησκείας, ενώ σήμερα εμφανίζεται και ως ένα από τα σύμβολα του κράτους του Ισραήλ. Στο σύμβολο του κράτους του Ισραήλ εικονίζεται η Μενορά με δύο κλαδιά ελιάς από τις δυο πλευρές της, όπως την είχε οραματιστεί ο προφήτης Ζαχαρίας. Το νόημα του συμβόλου αυτού είναι – όπως λέει και στο βιβλίο του προφήτη Ζαχαρία: «Δεν θα πετύχεις ούτε με ανθρώπινη ισχύ, ούτε με φυσική δύναμη, αλλά με το Πνεύμα Μου!» (ότι δηλαδή η αληθινή δύναμη βρίσκεται στο πνεύμα του Θεού).

Η κιπά είναι το μικρό καπελάκι που φορούν οι άντρες όταν βρίσκονται στη Συναγωγή ή όταν κάνουν κάποια προσευχή. Οι θρησκευόμενοι φορούν την κιπά συνέχεια. Το να φοράει κανείς κιπά είναι μια παλιά συνήθεια που φανερώνει τον σεβασμό και τον φόβο μας προς τον Θεό που είναι από πάνω μας.

Το ταλίτ είναι ένα παραλληλόγραμμο σάλι που το φορούν οι άντρες στην Συναγωγή κατά την διάρκεια ορισμένων προσευχών, υπακούοντας στην εντολή που αναφέρεται μέσα στην Τορά. Η κάθε γωνία του ταλίτ πρέπει να έχει ένα τελείωμα που να αποτελείται από τέσσερις κλωστές αναδιπλωμένες, δηλαδή συνολικά οκτώ κλωστές. Αυτές οι κλωστές πλέκονται με έναν ειδικό τρόπο μεταξύ τους έτσι που να σχηματίζονται πέντε διπλοί κόμποι.

Τα τεφιλίν είναι δύο μικρά κουτάκια από δέρμα που περιέχουν ένα κομμάτι πάπυρου όπου αναγράφονται αποσπάσματα από τη Βίβλο. Τα τεφιλίν τα φορούν οι άντρες μόνο, από 13 ετών και πάνω – η πρώτη φορά είναι στην θρησκευτική τους ενηλικίωση – Μπαρ Μιτσβά– ένα στο αριστερό χέρι και ένα στο μέτωπο, κατά την διάρκεια της πρωινής προσευχής, τις καθημερινές.
Η προέλευση του ονόματος προέρχεται από την λαϊκή παράδοση που θέλει την ασπίδα του βασιλιά Δαβίδ στολισμένη με το γεωμετρικό αυτό σχήμα.

Το αστέρι του Δαβίδ μαζί με άλλα γεωμετρικά σχέδια εμφανίζεται από την αρχαιότητα σαν στολίδι πάνω σε κτίρια ή σε σκεύη και είναι γνωστό ότι σε διάφορους λαούς το είχαν σαν σύμβολο εναντία στο «κακό μάτι». Το Άστρο του Δαβίδ “μαγκέν Νταβίντ” αποτελείται από δυο ισόπλευρα τρίγωνα, το ένα προς τα επάνω και το άλλο προς τα κάτω, που σχηματίζουν έξι κορυφές. Σύμφωνα με την παράδοση των Εβραίων είναι σύμβολο του Θεού. Το τρίγωνο με τη μια γωνία προς τα πάνω συμβολίζει τον πνευματικό κόσμο του και τον Ουρανό, ενώ το κάτω τρίγωνο τη σαρκική φύση του και τη Γη. Το σύμβολο αυτό υπάρχει στη σημαία του κράτους του Ισραήλ, η οποία καθιερώθηκε στις 28 Οκτωβρίου του 1948. Μόνο πριν από 200 χρόνια, έγινε το Μαγκέν Νταβίντ κεντρικό εβραϊκό σύμβολο και άρχισε να στολίζει τις Συναγωγές, τις εβραϊκές κοινότητες και πολλά θρησκευτικά σκεύη. Την εποχή του β΄ παγκοσμίου πολέμου οι Ναζί υποχρέωσαν τους Εβραίους να ράψουν στα ρούχα τους επάνω ένα κίτρινο Μαγκέν Νταβίντ, με τη λέξη «Εβραίος» στο κέντρο, για να ξεχωρίζουν έτσι από τους συμπολίτες τους. Το Μαγκέν Νταβίντ αυτό έγινε το σύμβολο της τραγικής μοίρας των Εβραίων στο Ολοκαύτωμα.

Από τα θρησκευτικά αντικείμενα το πιο σημαντικό είναι η μεζουζά που μπαίνει στις πόρτες των σπιτιών. Και τα τρία αυτά αντικείμενα έχουν βιβλική προέλευση και δημιουργήθηκαν για τον ίδιο σκοπό: να θυμίζουν στους Εβραίους τον Νόμο του Θεού. Μέσα στη Βίβλο γίνεται αναφορά στη μεζουζά στο Δευτερονόμιο (6:9): «…θα γράψεις τις εντολές στις πόρτες του σπιτιού σου και στις πύλες σου». Η εντολή αυτή και η τοποθέτηση της μεζουζά στα σπίτια εξυπηρετεί διπλό σκοπό. Ο ένας είναι ως υπενθύμιση των Νόμων του Θεού και ο δεύτερος είναι ότι χρησιμεύει ως σύμβολο της πίστης του Εβραίου και της συμμετοχής του στον εβραϊκό λαό. Μέσα στη μεζουζά τοποθετείται ένα κομμάτι πάπυρου, όπου ένας ειδικευμένος γραφέας έχει γράψει με ανεξίτηλη μελάνη το κομμάτι της προσευχής Σεμά. Αυτό το κομμάτι πάπυρου τυλίγεται προσεκτικά και τοποθετείται μέσα στη μεζουζά. Μεζουζότ (πληθυντικός της Μεσουζά) τοποθετούνται σε όλες τις πόρτες της οικίας.

Σύμφωνα με την εβραϊκή παράδοση, όταν ο Μωυσής κατέβηκε από το όρος Σινά, είχε στα χέρια του τις δύο πέτρινες πλάκες που επάνω τους ήταν γραμμένες οι 10 εντολές. Ο μύθος λέει ότι ο Θεός έφτιαξε τις πλάκες σκαλίζοντας τον ήλιο και τις έγραψε με φωτιά. Οι 10 εντολές είναι η βάση όλης της Τορά.
Μετά την αμαρτία του χρυσού μοσχαριού, ο Μωυσής έσπασε τις πλάκες και έφτιαξε στην θέση τους καινούριες με τις ίδιες εντολές όπως στις πρώτες. Οι πρώτες και οι δεύτερες πλάκες φυλάχτηκαν μέσα στο Αρόν Ακόντες (Ιερό Κιβώτιο) στα Άγια των Αγίων στον Ναό του Σολομώντα.
Κατά την διάρκεια των ετών, όταν οι Ισραηλίτες πήγαιναν στον πόλεμο, έπαιρναν μαζί τους και το κιβώτιο με τις πλάκες, διότι είχαν την πίστη ότι χάρη σ’ αυτές θα νικήσουν στις μάχες. Η παράδοση λέει ότι ο βασιλιάς Ισαγιά προέβλεψε την καταστροφή του Ναού από τους εχθρούς του και έκρυψε το κιβώτιο με τις πλάκες, για να μην πέσει στα χέρια τους.

Από τότε μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί που είναι κρυμμένες οι πλάκες και έτσι έχουν δημιουργηθεί διάφοροι θρύλοι για τον τόπο που βρίσκονται. Κάποιοι πιστεύουν ότι οι πλάκες βρίσκονται βαθιά κάτω από το έδαφος όπου ήταν παλιά ο Ναός στην Ιερουσαλήμ. Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι βρίσκονται στην Αιθιοπία της Αφρικής και ένας άλλος ότι βρίσκονται στα υπόγεια του Βατικανού, μαζί με τα άλλα κειμήλια που έκλεψαν οι Ρωμαίοι από τον Ναό.
Απομιμήσεις των πλακών διακοσμούν πολλές Συναγωγές, κυρίως πάνω από το μέρος όπου βρίσκονται τα Σέφερ Τορά, καθώς και πολλά σκεύη όπως Χανουκίες, το ποτήρι του κρασιού κλπ.

Το Σέφερ Τορά είναι χειρόγραφο αντίγραφο της Πεντατεύχου γραμμένο πάνω σε πάπυρο που τυλίγεται γύρω από δύο στρογγυλά κομμάτια ξύλο που ονομάζονται ‘ατσέ χαϊμ’ (δέντρα ζωής), τα οποία στο πάνω άκρο τους έχουν υποδοχές για διακοσμητικά στολίδια. Όταν τυλίγεται ο πάπυρος γύρω από τα ξύλα, ‘ντύνεται’ το ρολό με ένα ‘μεϊλ’ (πανωφόρι – κάλυμμα) πολύ όμορφα κεντημένο και διακοσμημένο.
Το Σέφερ Τορά τοποθετείται στο Αρόν Ακόντες (Ιερή Θήκη) στη Συναγωγή, από όπου το βγάζουν κάθε φορά που διαβάζεται η Τορά, δηλαδή κάθε Δευτέρα, Πέμπτη και Σάββατο, τις μέρες των γιορτών, τις μέρες των νηστειών, καθώς και κάθε Ρος Χόντες (πρωτομηνιά).
Το Σέφερ Τορά είναι το πιο σεβαστό αντικείμενο του Ιουδαϊσμού. Όταν βγαίνει το Σέφερ από το Αρόν Ακόντες και το περιφέρουν στη Συναγωγή και όταν το περιστρέφουν για να δουν όλοι σε ποιο σημείο γίνεται η ανάγνωση, πρέπει οι παρευρισκόμενοι να στέκονται όρθιοι και να φανερώνουν τον σεβασμό τους προς το ιερό αυτό αντικείμενο αλλά κυρίως προς αυτό που περιέχει και συμβολίζει – τον ιερό Νόμο.

Το σοφάρ είναι μια αρχαία κεράτινη σάλπιγγα που συνήθως είναι κατασκευασμένη από κέρατο κριαριού. Χρησιμοποιείται για εβραϊκούς θρησκευτικούς σκοπούς. Το σοφάρ ακούγεται στις λειτουργίες της συναγωγής στο Ρος Ασανά και στο τέλος του Γιομ Κιπούρ.
Πνέεται επίσης κάθε πρωί της εβδομάδας κατά τον μήνα Ελούλ μέχρι το Ρος Ασανά. Τα σοφάρ διατίθενται σε διάφορα μεγέθη και σχήματα, ανάλογα με την επιλογή του ζώου και το επίπεδο φινιρίσματος.Η Χάμσα είναι μια συμμετρική εικόνα μιας παλάμης με ένα μάτι στο κέντρο της. Είναι κοινή σε πολλούς πολιτισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Εβραϊκού. Υπάρχουν εκείνοι που αμφισβητούν εάν είναι ένα νόμιμο εβραϊκό σύμβολο και πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν να φορέσουν τη Χάμσα ή να την κρεμάσουν στα σπίτια τους.
Ο Ραβίνος Yosef Chaim της Βαγδάτης, ηγέτης των Σεφαραδιτών του 19ου αιώνα, σημειώνει ότι εθιμικά, η λέξη «Hamsa» (που σημαίνει «πέντε» στα αραβικά) χρησιμοποιείται για να διώχνει το κακό μάτι. Εξηγεί επίσης γιατί πολλοί φορούν ένα μικρό χέρι από πέντε δάχτυλα με γραμμένο το γράμμα «ה» (Hei), του οποίου το αριθμητικό ισοδύναμο είναι πέντε.